7 Công dụng chữa bệnh “thần kì” của cây cối xay

Cây cối xay là một trong những thảo dược tự nhiên phổ biến ở một số khu vực trên nước ta. Một trong những tác dụng phổ biến nhất của cây cối xay là giúp cải thiện tình trạng tiết niệu, cải thiện chức năng bệnh gan,…

Cây cối xay còn gọi là dằng xay, kim hoa thảo, ma mãnh thảo, nhĩ hương thảo, quỳnh ma, co to ép (Thái), Phao tôn (Tày). Tên khoa học: Abutilon indicum(L) G.Sweet thuộc họ bông(Malvaceae). Cối xay là loại cây nhỏ, mọc thành bụi, sống hàng năm hay lâu năm, cao 1-2m. Toàn thân và các bộ phận của cây có lông mềm, lá mọc so le, có hình tim, mép lá có khía răng, hoa vàng, mọc riêng lẻ ở kẽ lá, có cuống dài bằng cuống lá.

Ở nước ta, Cối xay phân bố ở khắp các vùng trên toàn quốc, đặc biệt ở Hòa Bình cây mọc rất nhiều chủ yếu trên các sườn đồi và ven đường.

Tác dụng của cây cối xay

– Theo Đông y, Cối xay có vị hơi ngọt, tính bình; có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, long đờm và lợi tiểu. Lá có nhiều chất nhầy dịu kích thích. Vỏ làm se và lợi tiểu. Hạt có tác dụng kích dục, nhuận tràng và làm dịu kích thích. Nước hãm rễ có thể giảm sốt.

– Lá cây cối xay chứa nhiều chất nhầy và asparagin. Cây chứa tinh dầu với các thành phần là b-pinen, caryophyllen oxyd, cineol, geraniol, geranyl acetat, alemen, eudesmol, farnesol, borneol. Hạt chứa raffinose 1,6% và dầu nửa khô 4,21% gồm chủ yếu là glycerid của các acid linoleic, oleic, palmitic, stearic. Rễ chứa dầu béo, b- sitosterol, b-amyrin và một alcaloid chưa xác định.

– Thường được dùng trị

  • Sổ mũi; sốt cao, đau đầu dữ dội, viêm tuyến mang tai truyền nhiễm
  • Tật điếc, ù tai, đau tai
  • Lao phổi
  • Giảm niệu (tiểu tiện vàng, đỏ hoặc đái dắt, đái buốt)
  • Tác dụng điều trị chứng phù thũng
  • Tác dụng điều bệnh trĩ
  • Thanh nhiệt, giải độc, mát gan
  • Điều trị bệnh vàng da, mụn nhọt.

Công dụng chữa bệnh của cây cối xay

  • Trị cảm sốt, nhức đầu do phong nhiệt:

Cây cối xay 12 – 16g, lá tre 8g, bạc hà 6g, kinh giới 8g, kim ngân hoa 12g, nấu với 750ml nước, sắc còn 250ml, chia 2 lần, uống trước bữa ăn.

Hoặc: Lá cối xay 20g, chỉ thiên 20g, bạc hà 10g, cam thảo 5g, gừng tươi 3 lát, sắc nước uống trong ngày. Dùng 3-5 ngày.

  • Chữa tiểu tiện bí, tiểu rắt, tiểu buốt do thấp nhiệt:

Cây cối xay 30g, bông mã đề 20g, rễ tranh 20g, râu ngô 12g, cỏ mần trầu 8g, rau má 12g, nấu với 650ml nước, sắc còn 250ml, chia 2 lần, uống trước bữa ăn. Dùng 10 ngày.

  • Hỗ trợ điều trị đau nhức xương khớp:

Lá cối xay khô 5g, rễ cây xấu hổ 5g, rau muống biển 3g, rễ cỏ xước 3g, lá lạc tiên 3g, lá lốt 3g. Tất cả thái nhỏ, phơi khô, hãm nước uống thay trà trong ngày. Dùng liên tục 1 tháng.

  • Hỗ trợ điều trị bệnh trĩ:

Rễ cối xay 200g, sắc đặc, uống 1 chén thuốc (bằng chén trà), còn lại thừa lúc nóng xông hậu môn, khi nước còn ấm thì dùng rửa, ngày xông rửa 5-6 lần.

  • Mày đay do dị ứng:

Toàn cây cối xay 30g, thịt lợn nạc 100g, hầm chín, ăn thịt lợn và uống nước thuốc. Dùng 7 – 10 ngày.

  • Điều trị phù thũng:

Rễ thóc lép 12g, lá cối xay 8g. Cách dùng: Thêm 300ml nước. Đun sôi, giữ sôi 30 phút, chia làm 3 lẩn uống trong ngày.

  • Điều trị vàng da do bệnh gan:

Lá, thân cây cối xay 30g; nhân trần 30g sắc nước uống trong ngày thay cho nước trà. Dùng liên tục 1 tháng là có hiệu quả.

Lưu ý:

Những người có thận hư hàn, tiểu tiện nhiều và trong, ỉa chảy không nên dùng. Phụ nữ có thai không nên dùng.